مالکیت فکری

حقوق مادی پدیدآورنده نرم افزار

 حق نشر یا تکثیر

با این‌که آثار فکری برای اطلاع و بهره مندی عموم یا برخی از مردم ایجاد می شود لیکن به نظر می رسد روش نشر، موضوعیت نداشته باشد با این وجود برخی از نویسندگان، در بیان تعریف نشر، آن را عملی می‌دانند که منتهی به ساختن یا ایجاد نمونه‌های دیگر از اثر اصلی می‌شود. در این باره ماده ۳ قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان سال۱۳۴۸ ؛ حقوق پدید آورنده را شامل حق  انحصاری نشر، پخش، عرضه و اجرای اثر و حق بهره برداری مادی و معنوی از نام و اثر او دانسته است. در ارتباط با نرم افزارهای رایانه ای نیز قانون مربوطه نظیر همین مقررات را تکرار کرده است.(ماده ۵آیین نامه)

ثبت آنلاین و فوری شرکت

 

 حق پخش(توزیع)

با توجه به ماده۳ قانون ۱۳۴۸ ماده ۱قانون ۱۳۵۲ و همچنین ماده ۵ قانون سال ۱۳۷۹ پخش یا توزیع یک اثر از مصادیق حقوق انحصاری پدید آورنده‌ی اثر محسوب می‌شود و از آن‌جایی که انتساب عمل لغو و یا مترادف گویی به مقنن ، امری غیر منطقی است پس باید میان پخش یا توزیع با نشر تفکیک قائل شد و برای درک مفهوم توزیع به منابع بین‌المللی مراجعه نمود که از رجوع این‌گونه فهمیده می‌شود که حق توزیع را در واقع حق عرضه ی عمومی یا تجاری سازی اثر می دانند.

علی القاعده در مورد نرم افزارها نیز این حق برای پدید آورنده وجود دارد ولیکن در خصوص زوال این حق در حوزه ی نرم‌افزار آن هم در قلمرو اروپا تفاوتی وجود دارد که در قسمتهای بعدی به آن پرداخته خواهد شد.

 

حق اقتباس و تبدیل

این حق نیز از جمله حقوق ایجاد شده و به رسمیت شناخته شده برای پدیدآورنده اثر است و بند ۶ ماده ۵ قانون ۱۳۴۸ به پدیدآورنده اجازه داده تا بتواند حق بهره برداری از اثرش را به دیگران منتقل نماید.متناظراً چنین مجوزی برای اقتباس از اثر در فراهم کردن آثار دیگر به صاحب اثر اعطا شده است و به طریق اولی خود صاحب اثر نیز در استفاده از این حقوق مجاز است. در این ارتباط آیین نامه ی اجرایی قانون ۱۳۷۹ در مادۀ ۱۲ خود مقرر داشته :

“استفاده از نرم افزارهای دیگر برای ایجاد نرم‌افزارهای سازگار و مکمل که قابلیت‌ها و ظرفیت‌ها یا کاربری جدید ایجاد کند بلا مانع است و …”

بدیهی است که در این خصوص خود پدیدآورنده‌ی نرم افزار نیز دارای چنین حقی است. لیکن نکته ی قابل تأمل، شرط اخیر ماده مبنی بر لزوم اخذ رضایت از پدید آورنده ی اولیه است که در این صورت با رضایت بودن است که سبب مشروعیت عمل پدیدآورنده دوم است نه قانون و بدیهی است با رضایت، هیچ عملی نقض حقوق و یا تخلف محسوب نمی شود.

دراین مورد بین حقوق پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری و پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای تفاوت هایی به چشم می خورد: از جمله مهم‌ترین این تفاوت‌ها در حوزه ی حقوق معنوی بروز پیدا می کند که با محدودیت قابل ملاحظه ای در این راستا مواجه هستیم؛ توضیح آن‌که اقتضائات و طبیعت کاربردی نرم افزارها و برنامه های رایانه ای و دنبال کردن اهداف بازرگانی در خصوص آن‌ها، حمایت از حقوق معنوی پدیدآورنده را در قیاس با دیگر آثار ادبی و هنری دستخوش محدودیت و استثنائات خاصی نموده است. برای مثال می توان به محق بودن انتقال گیرنده در خصوص برطرف نمودن اشتباهات مندرج در نرم افزار و حق دی کامپایل کردن یا تجزیه نرم افزار اشاره کرد.

از طرفی حق افشای نرم افزار و حق عدول پدید آورنده نرم افزار مورد حمایت معاهده وایپو و کنوانسیون برن نیستند و حق معنوی نرم افزار صرفاً در حق سرپرستی اثر و حق احترام به اثر زمانی که شهرت یا آبروی پدید آورنده نرم افزار مورد خدشه باشد، خلاصه می شود.

در حقوق ایران متاسفانه بر خلاف آثار ادبی و هنری، مدت حمایت از نرم افزار در مبداء محاسبه دچار ضعف حمایتی است و صرفاً از زمان تولید نرم افزار به مدت سی سال حمایت می گردد در حالیکه در مورد سایر آثار ادبی و هنری از زمان فوت پدید آورنده اثر سی سال حمایت ادامه دارد.

5/5 (4)

لطفا به این مطلب امتیاز بدهید

برای دوستان خود بفرستید ...
Share on Google+
Google+
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *